“Tamamlayıcı uygulamadır; tanı/tedavi yerine geçmez.
Şikâyetleriniz için hekime başvurunuz.”
Geleneksel Çin Tıbbı ve Meridyen Yaklaşımı
Geleneksel Çin Tıbbı (GÇT), binlerce yıllık geçmişe sahip geleneksel bir sağlık ve yaşam yaklaşımıdır. Bu anlayışta insan bedeni bir bütün olarak ele alınır ve beden ile zihin arasındaki ilişkiye önem verilir.
Geleneksel Çin yaklaşımında Qi (yaşam enerjisi), Kan ve Yin-Yang kavramları önemli bir yere sahiptir. Meridyenler ise bu yaklaşım içerisinde bedenin farklı bölgeleriyle ilişkilendirilen enerji yolları olarak tanımlanır.
Meridyen uygulaması, bu geleneksel yaklaşımda yer alan meridyen ve enerji kavramlarından ilham alan bir uygulama anlayışıdır.
Geleneksel Çin Yaklaşımında Qi ve Denge
Geleneksel Çin Tıbbı anlayışında Qi, yaşam enerjisini ifade eden temel kavramlardan biridir. Yin-Yang dengesi ve Qi kavramı, geleneksel Çin düşüncesinde bedenin bütünlüğünü açıklamak için kullanılır.
Bu yaklaşımda kişinin yaşam tarzı, beslenme alışkanlıkları, çevresel koşullar ve duygusal durum gibi farklı unsurlar birlikte değerlendirilir.
Buradaki Qi, Yin-Yang ve enerji dengesi kavramları geleneksel Çin yaklaşımının kendi terminolojisi içerisinde değerlendirilmelidir. Bu kavramların modern tıptaki anatomik veya fizyolojik yapılarla birebir aynı anlamda kullanılması doğru değildir.
Geleneksel Çin Tıbbında Dengeyi Etkileyen Unsurlar
Geleneksel Çin yaklaşımında bedenin dengesi farklı unsurlar üzerinden ele alınır. Bu unsurlar arasında:
-
Duygusal Faktörler: Stres, üzüntü ve öfke gibi duygusal durumlar geleneksel Çin yaklaşımında değerlendirmeye alınan unsurlar arasında yer alır.
-
Çevresel Faktörler: Soğuk, sıcak, nem ve rüzgâr gibi çevresel koşullar geleneksel Çin düşüncesinde önemli kabul edilir.
-
Yaşam Tarzı: Beslenme, uyku, günlük hareketlilik ve yaşam alışkanlıkları bütünsel değerlendirme içerisinde ele alınabilir.
-
Meridyenler: Meridyenler, geleneksel Çin yaklaşımında bedenin farklı bölgeleriyle ilişkilendirilen hatlar ve noktalar olarak tanımlanır.
Bu unsurlar, geleneksel Çin yaklaşımının kendi bakış açısı içerisinde değerlendirilmelidir.
Bütünsel Yaklaşım: Beden ve Zihin
Geleneksel Çin Tıbbı anlayışında beden ve zihin birbirinden ayrı değerlendirilmez. Kişinin günlük yaşamı, çevresi, alışkanlıkları ve genel durumu bir bütün içerisinde ele alınabilir.
Meridyen uygulaması da bu bütünsel bakış açısından ilham alan bir uygulama yaklaşımıdır. Uygulama sırasında belirli meridyen noktaları ve bölgeleri üzerinde farklı temas ve uygulama tekniklerinden yararlanılabilir.
Beş Element Yaklaşımı
Geleneksel Çin düşüncesinde Beş Element olarak bilinen Ahşap, Ateş, Toprak, Metal ve Su kavramları önemli bir yere sahiptir.
Bu yaklaşımda elementler, doğadaki ve insan yaşamındaki farklı süreçleri açıklamak amacıyla sembolik bir sistem içerisinde ele alınır. Her element çeşitli kavramlar ve geleneksel Çin terminolojisindeki organ sistemleriyle ilişkilendirilir.
Beş Element yaklaşımı, geleneksel Çin düşüncesinin bir parçasıdır ve modern tıbbın anatomik veya fizyolojik sınıflandırmalarıyla aynı anlamda değerlendirilmemelidir.
Meridyen Yaklaşımı ve Günümüzdeki Kullanımı
Meridyen yaklaşımı, geleneksel Çin kültüründen günümüze ulaşan uygulama anlayışlarından biridir. Günümüzde meridyen uygulaması olarak adlandırılan çeşitli çalışmalar, bu geleneksel yaklaşımın farklı teknikleri ve yorumları üzerinden gerçekleştirilebilir.
Meridyen Terapi Ankara, meridyen yaklaşımı ve meridyen uygulamaları hakkında bilgi almak isteyen kişilere Ankara Çankaya, Kızılay bölgesinde randevulu olarak hizmet vermektedir.
Önemli Bilgilendirme
Bu sayfadaki bilgiler, Geleneksel Çin Tıbbı ve meridyen yaklaşımı hakkında genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır. Geleneksel Çin Tıbbı'na ait Qi, Yin-Yang, meridyen ve Beş Element gibi kavramlar kendi geleneksel terminolojileri içerisinde ele alınmalıdır.
Meridyen uygulaması tıbbi tanı veya tedavi yerine geçmez. Herhangi bir sağlık sorunu veya devam eden tedavi süreci bulunan kişilerin ilgili sağlık profesyonellerine başvurmaları gerekir.
Meridyen Yaklaşımı ve Enerji Dengesi
Geleneksel Çin Tıbbı yaklaşımında meridyenler, Qi olarak ifade edilen yaşam enerjisiyle ilişkilendirilen kanallar ve yollar olarak tanımlanır. Meridyenler, geleneksel Çin düşüncesinde bedenin farklı bölgeleri arasındaki bütünlüğü açıklamak için kullanılan kavramlardan biridir.
Meridyen uygulaması, bu geleneksel yaklaşımda yer alan meridyen ve enerji kavramlarından ilham alan bir uygulama anlayışıdır. Uygulama sırasında belirli meridyen noktaları ve bölgeleri üzerinde farklı temas ve hareket tekniklerinden yararlanılabilir.
Bütünsel Yaklaşım ve Geleneksel Uygulamalar
Geleneksel Çin Tıbbı, beden ve zihni bir bütün olarak ele alan geleneksel bir yaklaşımdır. Bu gelenek içerisinde akupunktur, bitkisel uygulamalar, masaj ve nefes çalışmaları gibi farklı uygulama yöntemleri bulunmaktadır.
Geleneksel Çin yaklaşımında yaşam tarzı, beslenme, günlük alışkanlıklar ve kişinin genel durumu birlikte değerlendirilebilir. Bu yaklaşım, beden ve yaşam arasındaki ilişkiye bütünsel bir bakış açısıyla yaklaşır.
Meridyen uygulaması da bu geleneksel bakış açısından ilham alan uygulamalardan biridir.
Önemli Bilgilendirme
Bu bölümde yer alan Qi, meridyen ve enerji dengesi gibi kavramlar Geleneksel Çin Tıbbı'nın kendi terminolojisi içerisinde ele alınmaktadır. Meridyen uygulaması tıbbi tanı veya tedavi yerine geçmez.
Geleneksel Çin Tıbbı Felsefesi
Geleneksel Çin Tıbbı'nın düşünsel temelleri, insan ile doğa arasındaki ilişkiyi bütünsel bir bakış açısıyla ele alan kadim Çin düşüncesine dayanır. Antik Çin düşüncesinde insanın doğanın ayrılmaz bir parçası olduğu ve insan yaşamının doğadaki değişimlerle birlikte değerlendirilmesi gerektiği kabul edilir.
Bu anlayışta doğadaki değişimler ve yaşam süreçleri çeşitli kavramlar üzerinden açıklanır. Bunların başında Yin-Yang ve Beş Element (Wu Xing) yaklaşımı gelir.
Yin-Yang Yaklaşımı
Yin-Yang, geleneksel Çin düşüncesinde birbirinin karşıtı olmakla birlikte birbirini tamamlayan iki kavramı ifade eder. Gece-gündüz, sıcak-soğuk ve hareket-dinginlik gibi karşıtlıklar bu yaklaşım üzerinden açıklanabilir.
Yin ve Yang'ın birbirinden bağımsız olmadığı, sürekli bir değişim ve denge içerisinde bulunduğu düşünülür. Bu yaklaşım, geleneksel Çin felsefesinin önemli kavramlarından biridir.
Beş Element (Wu Xing)
Geleneksel Çin düşüncesinde Beş Element (Wu Xing); Ahşap, Ateş, Toprak, Metal ve Su olmak üzere beş temel unsur üzerinden açıklanan geleneksel bir sınıflandırma yaklaşımıdır.
Bu beş unsurun birbirleriyle olan ilişkileri ve dönüşümleri, doğadaki farklı süreçleri açıklamak amacıyla kullanılmıştır. Mevsimler, yönler, iklim özellikleri, duygular ve geleneksel Çin yaklaşımındaki çeşitli organ sistemleri gibi farklı kavramlar Beş Element yaklaşımıyla ilişkilendirilmiştir.
Yin-Yang ve Beş Element yaklaşımı, Geleneksel Çin Tıbbı'nın ve geleneksel Çin düşüncesinin kendi kavramsal çerçevesi içerisinde değerlendirilmelidir. Bu kavramlar, modern tıbbın anatomik veya fizyolojik sınıflandırmalarıyla aynı anlamda kullanılmaz.
Geleneksel Çin düşüncesindeki bu yaklaşım, insanı doğadan ayrı görmeyen ve yaşamı değişim, denge ve bütünlük kavramları üzerinden ele alan özgün bir felsefi bakış açısı sunar.
Taoizm, Yin-Yang, Qi ve Meridyenler
Taoizm kaynaklı geleneksel Çin düşüncesinde Yin-Yang, evrendeki karşıtlıkları ve bu karşıtlıklar arasındaki ilişkiyi açıklayan temel kavramlardan biridir. Bu anlayışta yaşam ve doğadaki değişimler, Yin-Yang ve Qi (yaşam enerjisi) gibi kavramlar üzerinden açıklanır.
Geleneksel Çin yaklaşımına göre insan bedeninde de Qi kavramı önemli bir yere sahiptir. Bu düşünce içerisinde Qi'nin, beden üzerinde meridyen olarak adlandırılan belirli hatlarla ilişkilendirildiği kabul edilir.
Geleneksel Çin Tıbbı kaynaklarında 12 temel meridyenden söz edilir. Bu meridyenler, geleneksel yaklaşım içerisinde çeşitli organ sistemleri ve beden bölgeleriyle ilişkilendirilir. Cilt yüzeyine yakın olduğu kabul edilen bazı bölgeler ise akupunktur noktaları ile ilişkilendirilmiştir.
Geleneksel Çin uygulamalarında bu noktalar üzerinde iğne, masaj ve farklı temas teknikleri gibi çeşitli yöntemlerden yararlanılmıştır. Bu uygulamalar, geleneksel Çin düşüncesindeki Qi ve Yin-Yang kavramları çerçevesinde açıklanmaktadır.
Geleneksel Çin Tıbbında Qi ve Kan Kavramı
Geleneksel Çin Tıbbı kaynaklarında Qi kavramının yanı sıra Kan kavramına da yer verilmektedir. Bu kavramlar, geleneksel Çin tıbbının kendi teorik ve kavramsal sistemi içerisinde değerlendirilir.
Yaklaşık 2.000 yıl öncesine tarihlenen Huang Di Nei Jing (Sarı İmparator'un Dahiliye Klasiği), Geleneksel Çin Tıbbı'nın temel klasiklerinden biri olarak kabul edilir. Eserde beden, Qi, Kan, Yin-Yang ve çeşitli geleneksel değerlendirme yöntemleri hakkında bilgiler yer almaktadır.
Geleneksel Çin yaklaşımında nabız değerlendirmesi de önemli yöntemlerden biri olarak ele alınmıştır. Nabız farklı bölgelerden ve çeşitli özellikleri üzerinden değerlendirilerek kişinin genel durumuna ilişkin geleneksel yorumlar yapılmıştır.
Bu bilgiler, Geleneksel Çin Tıbbı'nın tarihsel ve felsefi yaklaşımı içerisinde değerlendirilmelidir. Qi, Yin-Yang, meridyen ve geleneksel nabız değerlendirmesi gibi kavramlar modern tıbbın tanı ve tedavi yöntemleriyle aynı anlamda kullanılmaz.
Önemli Bilgilendirme: Bu içerik Geleneksel Çin Tıbbı'nın tarihsel ve felsefi yaklaşımı hakkında genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır. Meridyen uygulaması tıbbi tanı veya tedavi yerine geçmez.
Geleneksel Çin Tıbbı Terimleri Geleneksel Çin tıbbı, Çin kültürünü oluşturan bazı teori, düşünce ve terimlere dayanıyor. Şimdi bunları kısaca açıklayalım…
YİN YANG
5 Element(Wu xing)
Daha iyi anlaşılması için üretim döngüsünden biraz bahsedelim; bu döngüde elementlerin birbirlerini oluşturduğundan bahseder yani odun kolayca yanarak ve ateşi oluşturuyor. Ateş kül üreterek toprağı yaratıyor. Toprak içerdiği mineraller sayesinde metalleri, metal ısınıp soğuduğunda ise su damlalarını oluşturuyor. Böylece metal suyu oluşturmuş oluyor. Su ağaçları büyüterek odunu oluşturuyor. Döngü bu şekilde devam ediyor. 5 element teorisine göre evrendeki her şey bu kurallara göre sınıflandırılıyor ve maddeler ait oldukları elementin karakteristik özelliklerini gösteriyor.
Yin Yang ve 5 element teorileri birbirleri ile yakın ilişki içerisinde. Doğa olayları açıklanırken bu iki teori de hala kullanılıyor. Geleneksel Çin tıbbı da vücudumuzu bu 2 teoriye göre sınıflandırıyor ve organların karakteristik özellikleri bu sınıflara göre belirleniyor. Örnek bir tablo ile açıklayalım:
Yukarıda elementler, doğa ve insan vücudu arasındaki düzenli ilişkiden bahsediyor.
Meridyenler (Jing-Luo)
Meridyenler; insan bedenindeki organlara, kemiklere, tendonlara ve derimize; yani tüm bedenimize qi taşıyan yollar olarak adlandırılabilir. Meridyenleri, kan damarları ile karıştırmamak gerek. Anatomik olarak meridyenlerin yerleri tam olarak tespit edilmemiş olsa da geleneksel Çin tıbbı yüzyıllardır meridyenleri hastalık teşhis ve tedavisinde kullanıyor. Bedenimizde meridyenler üzerinden akan qi bazı noktalarda yoğunlaşıyor ve biz bu noktalara akupunktur noktaları diyoruz. Her akupunktur noktası kendine özel bir meridyen yoluyla bedenimizdeki organlara, dokulara bağlanıyor. Akupunktur noktalarının tıkanması ile de bedenimizde akan qi enerjisinin dengesi bozulduğu için ruhsal ve fiziki sağlığımız bozuluyor.
Qİ(Hayat enerjisi)
Bedenimizde akan hayat enerjisine 气 (qì) deniyor. Geleneksel Çin tıbbında qi; insan bedeninin sağlığını ve gücünü sağlıyor. Vücuttan qi ayrıldığı zaman da ölüm gerçekleşiyor. Bedenimiz Qi olmadan canlılığı sürdüremiyor. Bu yüzden de qi insan hayatı için büyük bir önem taşıyor. Aslında Qi bizim ruh olarak tanımladığımız şeye çok benziyor.
Geleneksel Çin Tıbbı Kullanılarak Hastalık Teşhisi
Geleneksel Çin tıbbı tıpta bütünsel yaklaşımı benimsiyor diye söylemiştik. Bütünsel yaklaşıma göre; vücudumuz bize var olan sorunların yavaş yavaş sinyallerini veriyor fakat biz ancak sorunlar ilerledikten sonra farkına varıyoruz. Başımız ağrıyor diye doktora gittiğimizde belkide böbreklerimizdeki bir problemden dolayı başımızın ağrıdığını öğreniyoruz. Geleneksel Çin tıbbı doktorları vücuttaki hangi organın ne tür bir semptom göstereceğini bildiği için, bizim kaynağının farkına varmadığımız hastalıkları dahi fark edip tedavi edebiliyor. Geleneksel Çin tıbbı hastalıkların teşhisi için 4 yöntem kullanıyor. Bunlar soru sorma, gözlem, dinleme/koklama ve nabız ile teşhis. Şimdi bu 4 yöntemi inceleyelim.
Soru Sorma Yöntemi
Yaşam tarzımız ve yaşadığımız çevre içimizdeki yin yang dengesini etkilediği için geleneksel Çin tıbbı doktorları hastalara bu konular hakkında sorular soruyor. Yaşadığı çevreyi, uyku düzenini, üşüyüp üşümediğini, ateşi olup olmadığı, iştahını, susuzluğu, baş ağrısı gibi konuları irdeliyor. Ayrıca hastanın geçmişteki geçirdiği hastalıkları da gözden geçirerek bir teşhis koyuyor. Örneğin, başı ağrıyan bir hastaya ağrının başının tam olarak neresinde olduğu soruluyor. Ağrının alnının ortasına yoğunlaşması mide meridyenlerinde bir sorun olduğunu gösteriyor. Doktor da mide meridyenine uygulanacak bir tedavi yöntemi seçiyor ve uyguluyor.
Gözlem
Geleneksel Çin tıbbı teşhis yöntemlerinden olan gözlem daha çok yüze ve dile odaklanıyor. Yüz rengindeki ve derideki değişim ve belirtilere göre hangi iç organda sorun olduğunu tespit ediyor. Dilimiz de yine rengi, diş izleri ve üzerine bulunan çatlaklarla vücudumuzdaki sorunların tespit edilmesini sağlıyor.
Dinleme ve Koklama Yöntemi
Geleneksel Çin tıbbı doktoru muayene sırasında hastanın konuşmasını, nefes alış-verişini, öksürüğünü dinleyerek hıçkırık gibi çıkardığı özel sesleri kontrol ediyor. Yine muayene sırasında hastanın vücudunun, ağzının kokup kokmadığını bakarak bunlara göre hastanın qi akışı bozukluğunun nerede olduğunu tespit ediyor ve ona göre tedavi yöntemlerine başvuruyor.
Nabız
Günümüzden 2000 yıl önce Çinlilerin kanın kalp tarafından pompalandığını keşfettiklerinden bahsetmiştik. El bileklerinde bulunan üç noktaya dokunarak yapılan bu yöntem ile nabız atış hızına, dakikada attığı sayıya ve nabzın gücü gibi değerlere bakılarak hastalık teşhis ediliyor. Bu yöntem geleneksel Çin tıbbı doktorları tarafından en çok kullanılan yöntem. Bu yöntemi doğru uygulamak çok fazla bilgi ve tecrübe gerektirdiği için öğrenmesi yıllar alıyor.
Geleneksel Çin Tıbbı Tedavi Yöntemleri
Geleneksel Çin tıbbı hastalıklara farklı yaklaştığı gibi tedavi yöntemi olarak da batı tıbbından oldukça farklı teknikler uyguluyor. Geleneksel Çin tıbbı; hastalıkların sebebi olan Yin Yang kuvvetlerinin eksikliği ve meridyenlerdeki qi akışının dengesizliğini dengeleyerek tedavi ediyor. Uygulanan tedavi yöntemlerinden bazıları ise; akupunktur, kupa çekme, bitkisel ilaçlar, masaj, tıbbi beslenme, moxa terapisi(diğer adıyla moxibustion veya ısı terapisi) ve qigong.
Geleneksel Çin Tıbbı ve Akupunktur
Geleneksel Çin tıbbına göre meridyenler içerisindeki qi akışının cildin yüzeyinde bulunan bazı noktalarda yoğunlaştığını ve bu noktaların akupunktur noktalarını oluşturduğundan bahsetmiştik. Meridyenlerimizde bir tıkanıklık olduğunda bu noktalara müdahale edilerek qi ve Yin Yang dengesi yeniden sağlanıyor ve vücut kendi kendini iyileştiriyor. Akupunktur iğnelerinin akupunktur noktalarına batırılmasıyla meridyenlerde dolaşan qi ve Yin Yang dengesi sağlanmış oluyor.
Kupa Çekme
Bu yöntemde hastalar, cam şişelerin ısıtılıp deri üzerine konulmasıyla yapılan vakum işlemi ile tedavi ediliyor. Geleneksel Çin tıbbı bu yöntemi vücutta baskın olan yang enerjisini dışarı çıkarmak için kullanıyor. Öksürük, bronşit, soğuk algınlığı gibi hastalıkların tedavisinde kullanılıyor. Kupa çekme yöntemi tam olarak Çin’de ortaya çıkmış bir yöntem diyemiyoruz. Çünkü bu yöntem Avrupa ve Afrika’da da binlerce yıldır kullanılıyor.
Bitkisel Tedavi
Geleneksel Çin tıbbı insan vücudunun da doğanın bir parçası olduğunu düşünüyor ve vücutta eksik olan qi ve Yin Yang’ın bitkilerden sağlanacağını söylüyor. Geleneksel Çin tıbbının tarihinde bitkilere de oldukça önem verildiğini ve bitkilerle yapılan ilaçların kayıtlarının tutulduğunu görüyoruz. Çin tıbbı bitkisel ilaçları hazırlanırken yapılacak küçük bir oran hatası ilacı etkisizleştiriyor. Bu yüzden geleneksel Çin tıbbı eczacılığında ilaçların reçetesi çok önemli. Geleneksel Çin tıbbı eczacılığındaki en büyük çalışma; Li Shizhen’in 27 yıl boyunca kayıtlarını tutarak yazdığı Bencao Gangmu(本草纲目) adlı kitabı.
Bu kitapta 1.894 çeşit bitki ve bu bitkilerin hastalıkların tedavisindeki başarıları anlatılıyor.Geleneksel Çin tıbbı tedavilerinde kullanılan bitkiler çoğunlukla acı olarak bilinse de, şişelenmiş olarak hazır satılan ilaçlar tatlı olabiliyor. Hala Çin’de yaygın bir biçimde Çin tıbbı ilacı bulmak mümkün. Hatta doktorlar ilaç yazarken hastaya “你想开什么药? 中药还是西药?(Ne ilacı istersin?, Batı ilacı mı yoksa Çin ilacı mı?) ” diye soruyor.
Masaj
Geleneksel Çin tıbbı tedavi yöntemlerinden olan Çin masajı belirli noktalara uygulandığında o noktalardaki qi ve kan akışını harekete geçirerek dengeyi düzenliyor. Masaj aynı zamanda sinir sistemini düzenliyor ve kan dolaşımını arttırıyor. Masaj sırasında endorfin ve serotonin gibi hormonlar salgılandığı için ağrılar azalıyor, doku iyileşmeleri artıyor, metabolizma hızlanıyor ve son olarak da masaj kasların esnemesini sağlayarak esnekliği artırıyor. Geleneksel Çin tıbbı ayak masajı, tuina, akupresür gibi farklı masaj türleri içeriyor.
Tıbbi Beslenme
Geleneksel Çin tıbbında ilaç ve beslenme bir bütün olarak ele alınıyor. Sadece hastalandığında ilaç içip iyileşmek geleneksel Çin tıbbı mantığına aykırı. Geleneksel Çin tıbbı hastalık daha ortada yokken korunmayı en iyi tedavi yöntemi olarak görüyor ve Çin yemek kültürü de ona göre şekilleniyor. Yemek yerken her toplumda görgü kuralları olduğu gibi Çinlilerde de bu kurallar mevcut ve kurallar Çin tıbbı ve felsefesiyle şekilleniyor. Bu geleneklerden bazıları şöyle;
-
Yemek yerken aşırıya kaçma
-
Mevsimine göre meyve ve sebze ye
-
Sebzelerin piştiğinden emin ol
-
Oturarak ve sessiz bir yerde ye
-
İyi çiğne
-
Yavaş ye (慢慢吃 “yavaş yavaş ye” Çince‘de afiyet olsun yerine kullanılıyor)
-
Yediğine odaklan, yediğin yemeğin tadını çıkar
-
Öğün atlama
-
Öğle yemeğinden sonra, biraz şekerleme yap.
Geleneksel Çin tıbbına göre Çinlilerin sofralarında mevsimlere göre şifalı yemekler bulunuyor. Örnek vererek açıklayalım:
Kışın yin enerjisi arttığı için vücuda yang enerjisi girmesi gerekiyor. Bundan dolayı yüksek yang enerjisi olan besinler tercih ediliyor. “Zencefilli tavuk çorbası” yang enerjisi yüksek bir besin olarak kışları severek tüketiliyor.
İlkbahar aylarında yaşam ortaya çıkıyor ve bitkiler büyüyor. Bundan dolayı yang enerjisi normalden fazla oluyor. Bu mevsimde vücut temizliği gerekiyor. Bundan dolayı az et ve yağ yiyerek ferahlatıcı içecekler, yeşil mevsim sebzeleri, kuşkonmaz ve sirke tüketilmesi öneriliyor.
Yaz aylarında ise yang enerjisi fazla olduğu için geleneksel Çin tıbbı yaz aylarında da ferahlatıcı içecekler ve sebzeler tüketmeyi öneriyor. Domates ve salatalık yaz aylarında önerilen besinlerden bazıları.
Sonbahar aylarında yaşam azalıyor ve qi enerjisi toprağa geri dönüyor. Bu aylarda sebze ve meyve yemenin sağlığı koruyacağı düşünülüyor. Sonbahar ayı için balkabağı çorbası Çinlilerin favori yemeklerinden biri.
Moxa Terapisi
Geleneksel Çin tıbbı doktorları moxa terapisini akupunktur ile birlikte binlerce yıldır bir tedavi yöntemi olarak kullanıyor. Bu tedavi ile akupunktur noktalarına sıcak pelin bitkisinin yakılmasıyla vücuda yang enerjisi sağlanıyor ve vücuda bozulan yin yang dengesi tekrar kazandırılıyor. Pelin bitkisi sadece moxa terapisinde değil bitkisel çay ve ilaç yapımında da kullanılıyor.
Geleneksel Çin Tıbbı ve Qigong
Geleneksel Çin tıbbında en iyi tedavinin hastalanmadan korunma olduğundan bahsetmiştik. Qigong her ne kadar bir savaş sanatı olsa da, vücuttaki qi enerjisini arttırmaya yardımcı oluyor ve vücut direncini artırarak sağlığı korumaya yardım ediyor. Qigong Çinliler tarafından binlerce yıldır yapılıyor. Günümüzde de sabah erken saatlerde Çin sokaklarında Qigong, Taijiquan gibi egzersizleri yapan yüzlerce kişi görmek mümkün.